woensdag 27 februari 2008

Marinus van der Lubbe

Vandaag krijgt Marinus van der Lubbe een plaquette op zijn "eigen" Van der Lubbehof in Leiden. Het is precies 75 jaar geleden dat hij de Berlijnse Reichstag in brand stak. De nazi's waren nog geen maand aan de macht. Van der Lubbe was van Leiden naar Berlijn gelopen om de Duitse arbeiders wakker te schudden.

Het debat over de dader duurt vandaag ook al 75 jaar. Kon iemand in zijn eentje zo'n stenen kolos als de Rijksdag in de as leggen? Of waren daar helpers bij nodig? En zoja, waren die helpers dan communisten of nazi's? De discussie werd vanaf het eerste moment gekleurd door wat op de brand volgde. De nazi's gebruikten de brand om hun dictatuur te vestigen en de communisten hard aan te pakken. Logisch dat al snel werd beweerd dat de nazi's Van der Lubbe geholpen hadden. En die nazi's riepen om het hardst dat de communisten het hadden gedaan. Van der Lubbe zelf werd er moedeloos van. Niemand geloofde hem: de nazi's zagen hem als werktuig van de communisten. Volgens de communisten was hij instrument van de nazi's.

Tegenwoordig gaan de meeste historici er vanuit dat Van der Lubbe het alleen heeft gedaan. De publieke opinie in Duitsland aarzelt. Een samenzwering van de nazi's lijkt geloofwaardiger dan een individuele actie en past beter in het historische beeld. Het opheffen van het doodvonnis in januari 2008 (precies 74 jaar na de voltrekking) draagt misschien nog wel aan de aarzelingen bij. De rechter heeft Van der Lubbe onlangs echter niet vrijgesproken, omdat hij het niet gedaan zou hebben, maar vanwege vormfouten. Van der Lubbe was in 1933 veroordeeld op grond van een wet die ten tijde van de brandstichting nog niet bestond.

In Nederland wordt veel minder getwijfeld aan de toedracht van de brand. Graag zien we hem als Nederlands verzetsstrijder avant la lettre. Alleen bewerkte hij er niet mee wat hij had gewild. De Duitse arbeiders werden weliswaar wakker geschud, maar dan wel door het nazistische geweld dat op de Rijksdagbrand volgde.

Erik de Graaf

Berlijn: uitzicht vanaf de Rijksdag (juni 2007)

dinsdag 26 februari 2008

Ganzedijk: 25 kilometer gemaaide voortuin

Het buurtschap Ganzedijk in de gemeente Reiderland staat op de nominatie om te worden gesloopt. Ganzedijk telt zestig huizen. Er is veel leegstand en de woningen zijn zo slecht dat de woningcorporatie, geruggesteund door een adviesbureau, gaat slopen. Dat is niets nieuws, dat gebeurt vaker. Herstructurering, heet dat dan mooi. Het nieuwe is dat het in Ganzedijk niet in de bedoeling ligt om nieuwe woningen te bouwen. Ganzedijk lijkt opgegeven door corporatie, gemeente en provincie.

Maar Ganzedijk is gemeente Reiderland, Oost-Groningen. Het ligt in een van de armste streken van Nederland, waar strijdbare mensen zich traditioneel tot het uiterste verzetten. Waar de communistische partij NCPN nog maar bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen in 2006 van 22,6% naar 9,6% zakte. Het comité Ganzedijk Blijft is dan ook al opgericht.
Onder een prachtige foto van het weidse Oost-Groningse landschap geeft een voorman van Ganzedijk Blijft aan waarom Ganzedijk moet blijven: "We wonen hier met veel plezier. Je hoeft alleen maar om je heen te kijken om te zien waarom. Het is toch uniek dat je 25 kilometer voortuin hebt die nog voor je gemaaid wordt ook. We hebben hier rust en ruimte".

Met de sloop van een dorp komen logischerwijs veel emoties los. De naam van het dorp verdwijnt van de landkaart, zoals eerder Groningse dorpen als Heveskes, Oterdum en Weiwerd. Herinneringen vervagen. Ook Ganzedijk kende betere tijden: zie foto's.

Erik de Graaf

maandag 25 februari 2008

Bezwaren tegen kolencentrale Eemshaven


Geheel tegen de klimaatdiscussie in zullen helaas in de komende jaren in de Eemshaven twee grote kolencentrales worden gebouwd. Nuon zit al volop in de voorbereidingen voor de bouw. Twee weken geleden ondertekenden Nuon het het Japanse Mitsubishi een order van een miljard euro. Nog voor de zomer willen ze starten met de bouw.

De Duitse klimaatveranderaar RWE zit nog wat minder ver in de procedure voor de tweede CO2-gigant. Vorige week diende de Waddenvereniging een zienswijze in op de aanvraag voor een natuurbeschermingswetvergunning voor de RWE-centrale. Op haar website meldt de Waddenvereniging tegen de bouw van kolencentrales te zijn, "omdat die veel te veel CO2 uitstoten en daardoor de klimaatverandering bevorderen".

Naast de CO2-uitstoot voert de Waddenvereniging aan dat de Eemshaven een slechte locatie is, omdat voor de aanvoer van de kolen overzee de vaargeul en de haven verdiept moeten worden. De bagger die daarbij vrijkomt wordt in de Waddenzee of de Eems gestort, die daardoor zullen vertroebelen. Bovendien vreest de Waddenvereniging dat de zeehonden door de bouw van de kolencentrales in de Eemshaven uit het Dollardgebied zullen verdwijnen, terwijl juist daar jaarlijks veel pups worden geboren.

De Waddenvereniging uit veel kritiek op het achterliggende onderzoek bij de aanvraag. Er wordt volgens de vereniging wel gekeken naar de effecten op vogels, vissen en zeehonden, maar aan effecten lager in de voedselketen wordt geen aandacht besteed, evenals aan de effecten van de baggerwerkzaamheden voor RWE. Ik ben benieuwd naar de reactie op de zienswijze.

Erik de Graaf

woensdag 20 februari 2008

Nie na, nie na China!

Ik ben de hele week nog niet in de sportschool geweest. De motivatie glipt toch ongemerkt weg als je het besluit hebt genomen. Ik wist nog niet waaraan ik mee zou doen. Met balletje ophouden haal ik nog het aantal van mijn leeftijd. Niet slecht, toch? Vijftig keer, pas nog eens aan mijn kinderen laten zien. Bij mijn laatste halve marathon, vorig jaar, bleef ik de winnaar nog keurig voor. Alleen had hij die lus van ruim 21 kilometer twee keer afgelegd.

Maar mijn besluit staat vast: ik ga nie na China! Als Van den Hoogenband en Maasse het niet zeggen, dan zeg ik het. Ik ga nie!

Erik de Graaf

maandag 18 februari 2008

Nogmaals Die Linke en de Stasi

Vers van de pers. De website van de TAZ meldt dat Christel Wegner, de steile communiste die de Stasi en de Berlijnse Muur in ere wil herstellen (zie mijn blog van 3 uur geleden), uit de fractie van Die Linke in de deelstaat Nedersachsen is gezet. Geheel volgens het gebruik van deze tijd (blijkbaar ook in Duitsland) wil ze haar zetel behouden.

Het zal me niets verbazen dat daarmee voor het eerst sinds vijftig jaar een fractie van de Deutsche Kommunistische Partei (DKP) in het parlement van Nedersachsen ontstaat. Christel Wegner stond als DKP-lid op de lijst van Die Linke. In een interview op de DKP-site liet ze begin februari weten dat ze zich erop verheugde te laten zien dat de marxistische DKP, die ze zo graag doodzwijgen, nog steeds bestaat in Duitsland. Nou, dat heeft ze inmiddels dubbel en dwars gedaan. Ze heeft er (geheel volgens de partijlijn) overduidelijk blijk van gegeven niets van het mislukte DDR-avontuur te hebben begrepen.

Ondertussen valt het te prijzen dat Die Linke duidelijk stelling neemt in deze kwestie, ook al zullen electorale belangen (bijvoorbeeld zondag in Hamburg) nu zwaar meetellen. Ook in Hamburg staat een DKP'er verkiesbaar op de lijst van Die Linke. Ik ben benieuwd of die al voor zondag buitenspel wordt gezet. De volgende stap zou moeten zijn eens goed te onderzoeken wie nu niet zo luid over de Stasi roept (zoals mevrouw Wegner), maar juist verzwijgt er vroeger wel voor gespioneerd te hebben. En die zitten tot in de hoogste regionen van Die Linke. Ook de onverdachte Oscar Lafontaine weet dat. Hij zorgde er twee weken geleden hoogstpersoonlijk voor dat de kandidatuur als lijsttrekker van een voormalige Stasi-medewerkster pas na de verkiezingen van Hessen en Nedersachsen werd bekendgemaakt.

Erik de Graaf

Die Linke: de Berlijnse Muur en de Stasi

Op 2 februari schreef ik hier dat de kameraden van Die Linke, de nieuwe kracht in de Duitse politiek, het traditioneel moeilijk hebben het de verleden van haar "moederpartij" SED in de DDR. De weigering mee te werken aan een feestje rond het 40-jarig jubileum van Udo Lindenbergs hit Sonderzug nach Pankow kon eventueel nog als lachwekkend of als zielig worden gekenmerkt. Het kan ook erger.

Afgelopen donderdag hield een onlangs in Nedersachsen voor Die Linke gekozen parlementslid in het ARD-programma Panorama een pleidooi om "na de revolutie" de Stasi en Berlijnse Muur in ere te herstellen. Een orgaan als de Stasi is volgens Christel Wegner nodig om te voorkomen dat reactionaire krachten haar staat van binnenuit verzwakken. De Berlijnse Muur en bijbehorend mijnenveld rechtvaardigde mevrouw Wegner als obstakel om West-Duitsers te verhinderen de DDR binnen te dringen om "de Oost-Duitse economie te schaden door de winkels goedkoop leeg te kopen, maar ook om te verhinderen dat bepaalde krachten, die men daar niet wilde hebben, over de grens wandelden".

Het doet sterk denken aan de officiële DDR-propaganda over de "antifaschistischer Schutzwall" (anti-fascistische beschermingsmuur). Westerse veiligheidsdiensten waren zeker actief in het oosten, maar de belangrijkste reden voor de bouw van de Muur in 1961 was toch het voorkomen van een totale leegloop van de DDR naar het westen. Honderdduizenden vluchtelingen, meestal jongeren en vaak hoog opgeleid, hadden het land al verlaten.

Het is diep treurig en kwalijk dat mevrouw Wegner dergelijke onhistorische prietpraat voor een miljoenenpubliek durft te verkondigen. Ook de partijleiding van Die Linke is geschrokken. Met diverse deelstaatverkiezingen voor de deur kan men dit niet waarderen. Toch is dit geen incident. Er zijn talloze schokkende voorbeelden te noemen.

Erik de Graaf