Valse vrienden

Onlangs schreef ik een stukje over een in Dresden geborenWarffumer. Op zijn twaalfde keerde hij met zijn ouders naar Nederland terug. Het was 1949. In de Tweede Wereldoorlog had hij door de difterie een gehoorbeschadiging opgelopen.  

Teruggekeerd in het Noord-Groninger land van zijn vader moest hij naar een Warffumer basisschool. Zonder dat hij al te veel Nederlands verstond, laat staan Gronings. Door zijn taalachterstand en zijn gehoorprobleem werd hij een klas lager geplaatst dan zijn leeftijdsgenoten.

Zijn nieuwe klasgenoten bekeken de vreemdeling met belangstelling. Hij is doof, riepen ze. Zo hard blijkbaar dat de Dresdner Warffumer het wel hoorde. Maar verstaan is iets anders. Huilend riep hij terug dat hij "nicht doof" was. Hij verstond "doof" als een Duits woord met "dom" als betekenis.

Falsche Freunde: woorden die in het Duits en het Nederlands hetzelfde klinken, maar een heel andere betekenis hebben. Dat kan tot lelijke misverstanden leiden. Dat de nieuwe klasgenoot doof was hadden de Warffumer kinderen goed door. Het duurde even voordat de nieuweling doorhad dat ze niet bedoelden dat hij dom was. Inmiddels kan hij erom lachen.

Erik de Graaf

Duitsland vakantieland

Van uitgever Bert Bakker (1912-1969) is bekend dat hij op doorreis naar Denemarken alleen in Duitsland stopte om te tanken. Door de Tweede Wereldoorlog getekend draaide hij liefst bij Oldenzaal de raampjes van de auto dicht om ze pas boven Flensburg in Denemarken weer open te doen.

Bert Bakker was tijdens de Duitse bezetting nauw betrokken bij het verzet en werkte mee aan het illegale Vrij Nederland. Maar ook uit latere generaties ken ik talloze voorbeelden van mensen die Duitsland liefst mijden als de pest, zelfs in mijn eigen vriendenkring. Frankrijk, Italië of zelfs Oostenrijk zijn volgens hen okay, maar Duitsland…

Gelukkig is hierin volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) de laatste jaren een kentering zichtbaar. Duitsland mag zich onder Nederlanders verheugen in een toenemende populariteit als vakantieland. Voor korte vakanties is Duitsland inmiddels zelfs marktleider. Van alle korte vakanties werd 38% in Duitsland doorgebracht. In 2002 was dat nog 27%. Vooral het Sauerland en de Eifel zijn voor tussendoortjes in trek.

Maar ook voor de lange “hoofdvakanties” zit Duitsland het gedoodverfde vakantieland nummer 1 Frankrijk op de hielen. In 2009 gingen er volgens het CBS bijna 2,3 miljoen Nederlanders naar Duitsland, nog slechts 203.000 minder dan naar Frankrijk. De normalisering van de naoorlogse Duits-Nederlandse betrekkingen nadert blijkbaar eindelijk haar voltooiing.

Erik de Graaf

Deutschland. Noch nicht vorbei!

“Deutschland, Deutschland”, scandeerden de leerlingen toen ik vanochtend lokaal A017 binnenliep. En dit keer zonder “alles ist vorbei”. Het is grappig dat je als leraar Duits tijdens voetbalkampioenschappen wordt geassocieerd met de prestaties van de Mannschaft. “Mannschaft is vrouwelijk, meneer, want het eindigt op –schaft”.

En de houding ten opzichte van Duitsland is opvallend positief. Dat is een trend die de laatste jaren doorzet, heb ik het idee. OK, over de niet toegekende 2-2 waren mijn leerlingen niet te spreken, maar de overwinning was terecht. Duitsland speelde goed en leuk, vonden ze. Voor we aan het proefwerk begonnen legde ik nog eens de link tussen het onterecht toegekende doelpunt van Geoff Hurst in 1966 en het onterecht afgekeurde van gisteren.

Die Mannschaft is tegenwoordig goede reclame voor Duitsland en misschien ook wel voor het vak Duits. Tien jaar geleden leek dat nog onvoorstelbaar. Het Duitse betonvoetbal van toen kon op weinig sympathie rekenen, waarop de associaties met Duits verleden gemakkelijk opgeld deden. Dat lijkt even over. Gelukkig maar.

Erik de Graaf

Aprѐs ski

Het is voorjaarsvakantie. Mijn leerlingen zijn hun Duits in de praktijk aan het oefenen. Beter dan Fokke en Sukke, mag ik hopen. Ik vertrouw erop...

Erik de Graaf