29 oktober 1983

Precies een kwart eeuw geleden marcheerden 550.000 mensen vreedzaam door de straten van Den Haag. Het was de grootste vredesdemonstratie ooit in ons land, groter dan die in Amsterdam van twee jaar eerder. Doel was de plaatsing van kruisraketten tegen te houden. Het waren de ijzige tijden van de Koude Oorlog.

Heeft het geholpen? De kruisraketten zijn er niet gekomen. Jaar op jaar werd het plaatsingsbesluit in Nederland uitgesteld, terwijl andere NAVO-landen er al wel voor gingen. Het kabinet-Lubbers durfde het plaatsingsverdrag pas op 4 november 1985 te tekenen. Tot die tijd was, onder druk van de vredesbeweging, het politieke klimaat er niet voor.

Maar in november 1985 was het klimaat om de atoomraketten daadwerkelijk te stationeren al aan het veranderen. In maart had Michail Gorbatsjov het roer in de Sovjetunie overgenomen. Oost en west kwamen on speaking terms. Onder zware economische druk bleek Gorbatsjov bereid de Russische SS-20’s tegen de kruisraketten weg te strepen. De havik Reagan streek met de overwinning.

En wie was nu de grootste vredesbeweging? De demonstranten van een kwart eeuw geleden of de NAVO? Daarover wordt nog steeds heftig gediscussieerd. De westerse vredesbeweging heeft de plaatsing van kruisraketten jarenlang tegengehouden en de politiek onder grote druk gehouden. Het NAVO-dubbelbesluit van 1979 (plaatsing + onderhandelingen met de Sovjetunie) heeft achteraf ook gewerkt, zij het pas nadat, volkomen onverwachts voor iedereen, in het oosten een koerswisseling optrad.

Erik de Graaf

Staatssteun

Fortis/ABN, ING en nu weer drie miljard Aegon. Staatssteun. In de nieuwe Waterstof, de bundel informatieve en beschouwende digitale artikelen van de progressieve denktank Waterland, staat vandaag bovenstaande cartoon van Bas Köhler over de staatssteun van de laatste weken. Een tekening vertelt soms in één oogopslag meer dan een lang artikel.

Erik de Graaf

IJsclub

Vorige week kwam meneer Van den Berg weer aan de deur met de lidmaatschapskaarten van de ijsclub (opgericht in 1875). Vijf euro voor het hele gezin. Koopje, zelfs al heeft er in geen jaren ijs op onze dorpsijsbaan gelegen. Elk jaar voeren meneer Van den Berg en ik hetzelfde gesprek. Ik zet de ijzers maar weer in het vet, zeg ik dan, want als meneer Van den Berg met de lidmaatschapskaarten langs de deuren gaat begint voor mij de Warffumse winter. En dan hebben we het over de zachte winters van de laatste jaren en stellen we vast dat we al jaren geen rondjes meer hebben gedraaid op het weiland aan de Onderdendamsterweg. Laat staan dat we naar Baflo of verder konden schaatsen.

De jaarlijkse rondtocht van meneer Van den Berg met de lidmaatschapskaarten van de ijsvereniging is een ritueel zonder hoop op vorst geworden. Zelfs als de ganzen het niet meer nodig vinden om in de winter naar het zuiden te trekken zal ik elk jaar mijn lidmaatschapskaart voor het hele gezin in ontvangst blijven nemen.

Maar niet te pessimistisch. Werd vorige week niet de verwachting uitgesproken dat de Elfstedentocht eens in de achttien jaar kon worden verreden? Dan is ons baantje vast ook bevroren. “Zet het geld wel op een goede bank”, riep ik meneer Van den Berg nog na. Glimlachend draaide hij zich om: “Och, die IJslandse bank lijkt me wel passend”.

Erik de Graaf

De Punt twee

Gisteren zag ik een “hondekop” badend in het licht bij De Punt in Drenthe. Opnames voor de speelfilm De Punt over de treinkaping in mei 1977. Blogger Bob dingt mee naar een Oscar voor de beste figurant en doet verslag op zijn weblog.

Erik de Graaf

De Punt

Tussen Assen en Groningen zag ik vanavond een gele, stilstaande trein in een fel verlicht landschap. Gek, denk je dan. Een treinkaping? Zal toch niet, het is op precies dezelfde plaats als in 1977. Ik vermoedde al filmopnames, vaag herinnerde ik me iets te hebben gelezen over plannen voor een speelfilm.

Thuisgekomen las ik op teletekst van TV Noord dat het inderdaad om filmopnames ging, die daar dit weekend konden plaatsvinden doordat er toch werkzaamheden zijn aan het spoor tussen Assen en Groningen. De spectaculaire bevrijding van de gijzelaars door de straaljagers van de luchtmacht staat voor dit weekend op het programma.

Gek om toch even een onbehaaglijk gevoel te bespeuren. Het waren tijden met veel spanning, angst en geruchten. Ik woonde in die tijd in Vlaardingen en herinner me het bericht in het journaal van acht uur dat tussen Vlaardingen en Maassluis een nieuwe treinkaping was begonnen. Tientallen, honderden mensen fietsten langs onze woning aan de rand van de stad om een glimp van de “nieuwe ramp” op te vangen. Het bleek loos alarm. Treinreizigers hadden alarm geslagen, omdat ze vonden dat “iemand met een Moluks uiterlijk” zich verdacht gedroeg. Het was tekenend voor de angst en het wantrouwen dat het bericht onmiddellijk in het tv-journaal werd uitgezonden.

Erik de Graaf

Matglastuinbouw

De overheid moet niet alleen banken, maar ook glastuinbouwbedrijven opkopen. Dat zei de voorzitter van de tuindersvakbond LTO Noord/Glaskracht gisteren volgens mijn noordelijk ochtendblad (en dan is het waar!).

Door de hoge gasprijzen en tegenvallende opbrengsten zijn in de afgelopen vijf jaar alleen in het glastuinbouwgebied rond Emmen al zo’n 25 ooit florerende glastuinbouwbedrijven failliet gegaan. De banken wilden geen overbruggingskredieten meer leveren.

In het nog hogere noorden plannen de Provincie Groningen en de gemeente Eemsmond nog steeds een immens glastuinbouwgebied tussen de Eemshaven en het nu nog leuke dorp Oudeschip. Al bijna tien jaar houden tegenstanders vol dat dat een onhaalbaar project is, maar gemeente en provincie bleven er honderdduizenden euro’s instoppen, die ze net zo goed bij Icesave hadden kunnen stallen.

Vorige week belde Nettie van het voormalige actiecomité Op Goede Grond me met de mededeling dat het plangebied in het nieuwe ontwerp-bestemmingsplan buitengebied wit is gebleven en geen functieomschrijving heeft. Wat zou dat betekenen? Geven ze het eindelijk op of is er iets anders aan de hand? Haar telefoontjes met gemeente en adviesbureaus leverden geen helderheid op. Komt er nu glas of geen glas in het bestemmingsplan? Het blijft matglas.

Erik de Graaf